شناخت بیماری آرتروز یا درد در مفاصل

شناخت بیماری آرتروز یا درد در مفاصل

شناخت بیماری آرتروز یا درد در مفاصل

امروزه خیلی از افراد به دلایل زیادی از درد مفاصل رنج میبرند. این دردها که آرتروز نام گرفته است دلیل و درمان دارد که در این بخش برایتان شرح داده ایم.

آرتروز چیست و علائم اصلی آن کدام است؟
آرتروز بیماری غضروف مفصلی است که در نتیجه سایش غضروف‌ها، استخوان به‌تدریج واکنش نشان داده و با درد شدید به‌خصوص در ناحیه مفاصل ستون فقرات، ران‌ها، زانوها و انگشتان بروز می‌کند. این بیماری با علائمی مثل درد، خشکی محدود و کوتاه‌مدت مفاصل و حتی بدشکلی استخوان‌ها خود را نشان می‌دهد. آرتروز گاهی در یک طرف بدن دیده می‌شود و در اغلب موارد به یک مفصل یا یک نوع مفصل محدود می‌شود.آرتروز ممکن است هر مفصلی را درگیر کند اما مفاصل بزرگ که وزن بدن را تحمل می‌کنند مثل مفاصل زانو و ران و ستون فقرات بیشتر در معرض ابتلا هستند.

 

اصلی‌ترین علایم این بیماری چیست؟
آرتروز علایم زیادی دارد ولی ۳ علامت آن شایع‌تر و مشخص‌تر هستند؛اولی خشکی پس از استراحت است،به این معنی که گاهی اوقات وقتی مفصل به‌مدت طولانی بی‌حرکت مانده باشد و بخواهد فعالیت کند درد خواهد داشت.شاید دیده باشید که بیماران مبتلا به آرتروز زانو صبح‌ها که از خواب بیدار می‌شوند به سختی راه می‌روند اما بعد از مدتی کم‌کم راه رفتنشان به حالت عادی بازمی‌گردد.خشکی مفاصل بعد از یک دوره طولانی عدم ‌فعالیت بسیار شایع است ولی به ندرت بیشتر از نیم ساعت طول می‌کشد.دومین علامت کاهش انطاف پذیری است؛به‌همین دلیل بیماران مبتلا به آرتروز نمی‌توانند به‌ راحتی مفاصل خود را خم و راست کنند و برای علامت بعدی هم می‌توان به درد در مفصل اشاره کرد.توصیه می‌شود کسانی که بیشتر از دو هفته چنین علایمی را در مفاصل خود دارند حتما به پزشک مراجعه کنند.

 

چه اتفاقی می‌افتد که کسی به آرتروز مبتلا می‌شود؟
علت ایجاد این بیماری هنوز به ‌طور واضح شناخته نشده است ولی چند عامل وجود دارد که می‌تواند زمینه ‌ساز ابتلا به آرتروز باشد،یکی سن بالا است که این بیماری معمولا در افراد بالای ۴۰ سال دیده می‌شود.مورد دوم جنس،چون آرتروز در خانم‌ها بیشتر از آقایان بروز می‌کند ولی دلیل آن هنوز به‌ درستی مشخص نشده است،مورد بعدی ناهنجاری ‌های مادر زادی استخوانی و یا صدمه به مفصل است.آرتروز در ورزشکاران حرفه‌ای که مدام در معرض ضربه خوردن هستند بسیار شایع است مثلا در فوتبالیست‌ها.صدمات غیر ورزشی مثل تصادفات رانندگی هم زمینه را برای آرتروز مهیا می‌کند.

 

آیا با ورود به میانسالی دچار بیماری آرتروز میشویم؟

ابتلا به آرتروز نباید امری قطعی و طبیعی تلقی شود. همه افراد باید با مشاهده اولین علائم آرتروز مثل درد مفاصل و افزایش آن حین حرکت، تورم، احساس صدا در مفصل، خشکی کوتاه مدت مفاصل بعد از بیدار شدن از خواب که کمتر از ده دقیقه طول می‌کشد، بدشکلی مفاصل و دردهای قبل از خواب مفاصل به پزشک متخصص مراجعه کنند. خوشبختانه با پیشرفت‌های علمی جدید می‌توان با آرتروز مقابله کرد و سرعت پیشرفت آن را کاهش داد. مهم این است که آرتروز به‌موقع و زودهنگام تشخیص داده شود.

از این گذشته آرتروز صرفا به سن و سال افراد مربوط نمی‌شود، بلکه این بیماری بیش از هر چیزی به عوامل ژنتیک، سبک زندگی و شغل افراد بستگی دارد.

 

پس در واقع این بیماری مختص افراد سالمند نیست؟
بدون شک ابتلا به آرتروز با افزایش سن یعنی بعد از ۴۰ یا ۵۰ سالگی شایع‌تر است. اما این مشکل به‌ندرت در جوانان هم دیده می‌شود. به این ترتیب که امکان دارد جوان ۱۸ ساله‌ای به آرتروز گردن مبتلا شود. مشکل اینجاست که آرتروز در بیماران سالمند با سرعت بیشتری پیشرفت می‌کند. اما در سنین جوانی شانس ترمیم و بهبود غضروف‌های آسیب‌دیده بالاست. در حالی که بدن افراد سالمند قدرت کافی برای ترمیم و احیای بافت‌های آسیب‌دیده را ندارد.

 

علاوه بر سالمندان چه افراد دیگری بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند؟
خانم‌ها بیشتر از آقایان به آرتروز مبتلا می‌شوند. به نظر می‌رسد افرادی که دچار اضافه وزن و چاقی هستند نیز بیشتر در معرض خطر قرار دارند. چون هر کیلوگرم وزن اضافه از نظر فیزیکی فشار زیادی به زانوها وارد می‌کند. آرتروز افرادی که دارای سابقه خانوادگی این بیماری هستند و همچنین ورزشکاران حرفه‌ای را نیز بیشتر تهدید می‌کند.

 

این بیماری چه عوارضی دارد؟
متأسفانه این بیماری با گذشت زمان بدتر می‌شود و هنوز درمان قطعی برای آن یافت نشده است اما با کمک برخی روش‌های درمانی می‌توان درد ناشی از این بیماری را کاهش داده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید.حدود یک سوم بیماران مبتلا به آرتروز ممکن است دچار ناتوانی‌های شدیدی شوند. گاهی درد و ناراحتی مفصل آنقدر شدید می‌شود که بیمار نمی‌تواند از آن مفصل استفاده کند.

 

به روش‌هایی برای کاهش درد و مشکل بیمار اشاره داشتید.این روش‌ها شامل چه مواردی هستند؟
در موارد بسیار شدید آرتروز جراحی تعویض مفصل توصیه می‌شود اما قبل از جراحی معمولا روش‌های مختلفی پیشنهاد می‌شود که تا حد امکان کار به جراحی ختم نشود که یکی از آنها استراحت دادن به مفصل دردناک است.بیمار باید در هر ساعت دست کم ده دقیقه به مفصل خود استراحت بدهد و سعی کند تاحد امکان فعالیت‌های بدنی خود را طوری تنظیم کند که مفصل مبتلا کمتر فعال باشد.روش دیگر ورزش کردن است که باید حتما با نظارت و اجازه پزشک انجام شود تا مشکل مفصل را تشدید نکند یا باعث بروز درد جدیدی نشود.ورزش‌های سبک و مفرح مثل پیاده‌روی و شنا بیشتر توصیه می‌شوند.با ورزش کردن،عضلات اطراف مفاصل تقویت شده و ثبات مفصل افزایش پیدا می‌کند.البته ورزش کردن نباید باعث بروز درد در مفصل شود و اگر چنین اتفاقی رخ داد فورا ورزش را متوقف کنید.در افرادی که اضافه وزن دارند کم کردن وزن باید حتما مدنظر قرار گیرد.البته رژیم گرفتن و ورزش کردن برای کاهش وزن باید تحت نظر پزشک انجام شود.برای کاهش درد ناشی از آرتروز هم می‌توان از کیسه یخ استفاده کرد.در اغلب موارد پزشک برای بیمار داروهای ضد‌درد و ضد‌التهاب تجویز می‌کند که در کاهش درد مفصل مؤثر است.

 

روش ‌های جراحی برای درمان آرتروز به چه شکلی هستند؟
این روش‌ها از پاکسازی فضای مفصلی تا تعویض کامل مفصل متفاوت هستند و جراح بر حسب شدت بیماری از یکی از این روش‌ها استفاده می‌کند.بیماران توجه داشته باشند که جراحی زمانی توصیه می‌شود که درمان‌های دیگری که به تعدادی از آنها اشاره شد مؤثر واقع نشده باشند و بیمار قادر به انجام فعالیت‌های عادی روزمره خود نباشد.

 

چگونه می‌شود از ابتلا به آرتروز پیشگیری کرد؟
بهترین روش همان پیشگیری است. هم‌اکنون علل دقیق ابتلا به آرتروز چندان شناخته شده نیست، اما به‌خوبی می‌دانیم عواملی مثل سن، مسائل ژنتیک، اضافه وزن، بی‌تحرکی و خانه‌نشینی، صدمات مفصلی قدیمی، ضربات و فشارهای مداوم و مکرر به مفاصل، ورزش‌های سنگین و … در ابتلا به این بیماری نقش مهمی دارد.
در نتیجه می‌توان با مقابله با برخی عوامل خطرساز ابتلا به این بیماری را به تعویق انداخت یا با آن مقابله کرد. با وجود این‌که نمی‌توان حاشیه امن کاملی ایجاد کرد، اما می‌توان به عنوان مثال با کاهش وزن، حفظ تناسب اندام، داشتن فعالیت‌های بدنی منظم و مناسب، ممانعت از انجام ورزش‌های سنگین غیرحرفه‌ای که فشار زیادی به مفاصل آورده و باعث ساییدگی غضروف‌ها می‌شود تا حدودی از ابتلا به مشکل آرتروز پیشگیری کرد.

 

روش‌های درمان و تسکین آرتروز چیست؟
روش‌های موثری برای مقابله و تسکین درد ناشی از آرتروز وجود دارد. داروهای اصلی شامل داروهای مسکن و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی است. مصرف داروهای مسکن به‌خصوص پاراستامول (داروهای گروه استامینوفن) در تسکین دردهای آتروز موثر است. پمادها و ژل‌های مسکنی نیز وجود دارد که به طور موضعی قابل استفاده است. این پمادها باعث تسکین درد ناشی از تاندون‌ها و لیگامنت‌های مجاور مفاصل می‌شود. در برخی موارد از تزریق موضعی ترکیبات کورتون به‌طور محدود در سال نیز استفاده می‌شود.
قرار دادن کمپرس گرم روی مناطق دردناک باعث تسکین و کاهش درد می‌شود. در صورت بروز علائم دردناک داروهای ضدآرتروز برای محافظت از غضروف‌ها تجویز می‌شود. اگر شدت تخریب غضروفی تا حدی باشد که امیدی به ترمیم آن وجود نداشته باشد یا تغییر شکل قابل توجه مفصل به‌خصوص مفصل زانو و ران به همراه درد شدید باعث سلب آرامش بیمار شود در این صورت با در نظر گرفتن شرایط بیمار امکان نیاز به عمل جراحی توسط جراح ارتوپد خواهد بود. توجه داشته باشید تاکنون هیچ تحقیق علمی اثرات موثر مصرف داروهای مکمل یا همان غضروف‌سازها را به اثبات نرسانده است. اما برخی افراد بعد از مصرف این مکمل‌ها ابراز رضایتمندی و بهبود داشته‌اند.

 

روش‌های غیردارویی تسکین‌دهنده آرتروز کدام است؟
برای مقابله با آرتروز نباید صرفا به مصرف دارو بسنده کرد. روش‌های غیردارویی مثل فیزیوتراپی و آموزش حرکات ورزشی و نرمشی ماهیچه‌های اطراف مفصل درگیر بسیار موثر است. داشتن رژیم غذایی متعادل و سالم که حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی است جزو ملزومات مقابله با آرتروز است. بیماران می‌توانند با مشورت با یک کاردرمان مجرب توصیه‌های لازم را برای محافظت هر چه بیشتر از مفاصل و داشتن زندگی راحت‌تر با وجود داشتن این مشکل دریافت کنند.

 

بهترین غذاها برای درمان آرتروز

-شیر کم‌چرب :سرعت پیشرفت آرتروز را کند می‌کند
تحقیقات نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین مواد غذایی کاهش‌دهنده التهاب مفاصل، شیر کم‌چرب یا فاقد چربی است که پیشرفت آرتروز در زانوی زنان را کاهش می‌دهد.
در این بررسی ١٢۶٠ زن و ٩٠٠ مردی که از آرتروز مفصل رنج می‌بردند در طول ۴ ‌سال مورد بررسی قرار گرفتند و نتایج نشان می‌دهد که پیشرفت بیماری در زنانی که به‌طور مرتب شیر کم‌چرب یا بدون چربی مصرف می‌کردند، بسیار آهسته بود.

-کلم بروکلی از تخریب غضروف‌ها جلوگیری می‌کند
مطالعات محققان انگلیسی نشان می‌دهد که کلم بروکلی از بروز آرتروز و تخریب غضروف‌ها جلوگیری می‌کند و رژیم ٢ هفته‌ای آن در درمان این عارضه‌ها موثر است. یک آنزیم در بدن وجود دارد که باعث تخریب غضروف‌ها می‌شود؛ کلم بروکلی مانع تأثیر مخرب این آنزیم می‌شود.
در این آزمایش، ٢٠ داوطلبی که برای عمل زانو درنظر گرفته شده بودند، قبل از عمل جراحی به مدت ٢ هفته از رژیمی استفاده کردند که در آن مصرف روزانه ١٠٠ گرم بروکلی توصیه شده بود. پس از ٢ هفته نتایج کاملا شگفت‌انگیز بود چراکه ‌درصد قابل‌توجهی از بیماری بهبود یافته بود.
مدیر این پروژه تحقیقاتی به بیماران مبتلا به آرتروز توصیه کرد از رژیمی استفاده کنند که در آن مقدار بالایی از کلم بروکلی گنجانده شده باشد و درصورتی که با طعم آن مشکل دارند، مصرف روزی ١٠٠ گرم نیز کفایت می‌کند.

-اضافه‌وزن، یکی از مهم‌ترین دلایل بروز آرتروز
معمولا درمان‌های متفاوتی ازجمله درمان‌های فیزیکی، تغییرات رژیم‌غذایی، ورزش، طب‌گیاهی و مکمل‌های غذایی برای کاهش درد ناشی از آرتروز تجویز می‌شود.
تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که مهم‌ترین دلیل بروز آرتروز، اضافه‌وزن است و افراد چاق معمولا به آرتروز زانو مبتلا هستند.
در این تحقیقات، مبتلایان به آرتروز به ٣ گروه تقسیم شده‌اند، از یک گروه خواسته شد که تمرینات خاصی را انجام دهند، به گروه دوم یک رژیم غذایی خاص تجویز شد و از گروه سوم خواسته شد که همراه با رژیم غذایی و تمرینات خاص، لاغر شوند.
در یک بازه زمانی مشخص، نشانه‌های آرتروز در گروه سوم به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته بود.
محققان بر این باورند که با انتخاب الگوی مناسب زندگی، به‌راحتی می‌توان این عارضه شایع را کنترل کرد و دستیابی به وزن مناسب، مهم‌ترین قدم در این راه است.

 

برخی از توصیه‌های پزشکان برای جلوگیری از بروز آرتروز عبارتند از:
* ورزش منظم روزانه به مدت حداقل ٣٠ دقیقه
* انجام حرکات کششی در طول روز
* اجتناب از حمل اشیای سنگین
* استفاده از تشک طبی و استاندارد
* اجتناب از نشستن طولانی‌مدت پشت رایانه
* پوشیدن لباس گرم در روزهای سرد
* نوشیدن مقدار کافی آب در روز
* درمان انواع کم‌خونی
* آگاهی از علایم آرتروز
* خوردن صبحانه کامل
* کنترل استرس
* خواب کافی
* محافظت از مفاصل

موادغذایی که در درمان آرتروز مفید هستند، عبارتند از:
* کلم بروکلی، انواع سبزی‌ها، اسید چرب امگا ٣، استفاده از انواع ماهی، نخودفرنگی، حبوبات، کدو، خربزه، گردو، بادام، لبنیات، سیب‌زمینی، ذرت، آناناس، انگور قرمز، توت‌فرنگی، هلو، تمشک، انبه، کیوی، پرتقال، طالبی، زنجبیل، زردچوبه و روغن‌زیتون
درحال‌حاضر بیش از ٢٧‌میلیون شهروند آمریکایی ٢۵‌سال به بالا از این بیماری رنج می‌برند. زنان و مردان هر دو به این عارضه مبتلا می‌شوند ولی شکل بروز آن در این دو گروه متفاوت است و معمولا بیماری در زنان دردناک‌تر است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *