بیماری خود ایمنی

شناخت بیماری های خود ایمنی و علامت های آن

بیماری خود ایمنی

آیا میدانید بیماری خود ایمنی چیست؟ آیا از علایم آن آگاهی دارید؟ آیا میدانید چگونه درمان میشود؟ جهت دستیابی به پاسخ این سوالات به این بخش مراجعه کنید.

بیماری خود ایمنی بیماری است که توسط سیستم ایمنی بدن گسترش می یابد. زمانی که این سیستم در حال مبارزه با انواع بیماری هاست گاهی سلول های سالم بدن را به عنوان غریبه و عامل خارجی تشخیص داده و در نتیجه شروع به حمله  به آن ها می کند بسته به نوع آن سلول یک بیماری خود ایمنی می تواند بر روی انواع بافت های بدن تاثیر بگذارد و نیز سبب رشد غیر طبیعی و تغییر در عملکرد آن بافت گردد.بیماری خودایمنی(autoimmune) هنگامی رخ می دهد که دستگاه ایمنی بدن به اشتباه حمله به خود بدن را آغاز می کند. از جمله بیماری‌ های خودایمنی شناخته شده ‌تر می ‌توان به لوپوس، آرتریت روماتوئید و اسکلروز متعدد(ام‌ اس) اشاره کرد. اغلب این بیماری ‌ها مزمن هستند، اما بسته به نوع عارضه ممکن است قابل کنترل باشند.
بیماری ‌های  خودایمنی، زنان را بیشتر از مردان گرفتار می ‌کنند و در برخی از خانواده ‌ها شایع ‌تر هستند؛ بنابراین دارای زمینه ارثی هستند.
علائم این بیماری ‌ها رفت و برگشت دارد، ممکن است بیمار مدتی هیچ علامتی نداشته باشد و بعد حمله ی شدید و ناگهانی بیماری رخ دهد که به آن ” شعله‌ ورشدن” (flare-up)  بیماری می ‌گویند.
علائم و شدت بیماری در انواع مختلف این بیماری ‌ها متفاوت است.
علاوه بر داروهایی که برای درمان این بیماری ‌ها به کار می‌ رود، کاهش استرس هم به بهبودی علائم کمک می ‌‌کند. مراقبه و خودهیپنوتیسم نیز به برخی افراد کمک می‌کند.
افراد مبتلا به بیماری ‌های خودایمنی باید عادات سالمی مانند انجام مداوم ورزش، داشتن رژیم غذایی مناسب و داشتن خواب کافی را برگزینند.

 

اطلاعات اولیه

در شرایط طبیعی، دستگاه ایمنی بدن بنا به پدیده‌ ای به نام تحمل(Tolerance) نسبت به آنتی ژن های خودی عکس‌العمل نشان نمی ‌دهد. عواملی مانند دور نگه داشتن آنتی ژن های خودی از دسترس سلول های دستگاه ایمنی، تنظیم فعالیت لنفوسیت ها توسط سلول های T مهار کننده و حذف سلول های T حساس به آنتی ژن های خودی در تداوم پدیده تحمل در دستگاه ایمنی دخالت دارند. تغییر در هر یک از عوامل فوق و یا تغییر در آنتی ژن های خودی، سبب تولید آنتی بادی هایی بر علیه آنتی ژن های خودی می‌ گردد که اختلالات حاصله را بیماری های خود ایمنی و در مواقعی پاسخ خود ایمنی می ‌نامند که بسیار متعدد هستند و در اعضای مختلف بدن، مشاهده می‌ گردند.

عوامل ژنتیکی موثر در بروز بیماری های خود ایمنی

بهترین دلیلی که می ‌توان برای اثبات وجود زمینه ژنتیکی در بروز بیماری های خود ایمنی عنوان نمود، افزایش شیوع بیماری در دو قلوهای یک تخمکی، دو تخمکی و اعضای یک خانواده می ‌باشد. با این حال، توارث آن ها پیچیده است و ژن های مختلفی در آن دخالت دارند یا به عبارت دیگر، توارث پلی ‌ژنیک است. جایگاه ژن های دیگر دخیل در بیماری را اخیرا کشف کرده‌ اند و اطلاعات ما در مورد آن ها بسیار اندک است. یک دسته از ژن ها که با بیماری های خود ایمنی ارتباط دارند و مورد مطالعه زیادی قرار گرفته‌ اند، کمپلکس HLA یا MHC می‌ باشد.

عوامل محیطی

بعضی اتو آنتی ژن ها از دسترس سیستم ایمنی بدن دور نگه داشته شده ‌اند و این در حالی است که لنفوسیت های T و B ضد این اتو آنتی ژن ها در بدن افراد وجود دارند. اما وجود آن ها به بروز بیماری نمی ‌انجامد چون این آنتی ژن ها بالقوه از دید سیستم ایمنی مخفی نگه داشته شده‌ اند.
پروتئین های عدسی چشم و قرنیه ی چشم، آنتی ژن های کندروسیت های غضروف و آنتی ژن های اسپرماتوزوئیدها، نمونه‌ هایی از این آنتی ژن های مخفی هستند. ولی اگر متعاقب بعضی حوادث فیزیکی یا عفونت، این آنتی ژن ها به سیستم ایمنی معرفی گردند، پاسخ ایمنی ظاهر می‌ شود.
متعاقب بعضی عفونت های ویروسی یا مصرف داروهایی که می ‌توانند اپی ‌توپ سلول T را تغییر دهند، لنفوسیت های T فعال می‌ شوند. بعضی عفونت های باکتریایی مثل عفونت های استرپتوکوکی می‌ توانند آنتی بادی هایی بسازند که قادرند به بافت سالم نیز اتصال یابند و باعث بروز بیماری خود ایمنی شوند مثل درگیری قلب در عفونت های استرپتوکوکی.

 

متداول ترین انواع بیماری خود ایمنی :

در زیر به برخی از شایع ترین بیماری های خود ایمنی اشاره می کنیم:
آرتریت روماتوئید: التهاب مفاصل و بافت های اطراف

لوپوس اریتماتوی سیستمیک: بر پوست، مفاصل، کلیه، مغز و دیگر ارگانهای تاثیر می گذارد.

بیماری سلیاک: واکنش به گلوتن موجود در گندم، (چاودار و جو) است که باعث آسیب به دیواره روده کوچک می شود.

کم خونی خطرناک: کاهش در سلول های قرمز خون ناشی از عدم جذب ویتامین ب ۱۲

ویتیلیگو: تکه های سفید رنگی بر روی پوست ناشی از دست دادن رنگدانه ها

اسکلرودرمی: یک بیماری بافت همبند است که باعث تغییرات در پوست، عروق خونی، عضلات و اندام های داخلی می شود.

پسوریازیس: یک بیماری پوستی است که باعث قرمزی و سوزش و همچنین ضخامت، پوسته پوسته، تکه های سفید نقره ای در پوست می شود.

بیماریهای التهابی روده: یک گروه از بیماری های التهابی روده بزرگ و روده کوچک

بیماری هاشیموتو: التهاب غده تیروئید

بیماری آدیسون: نارسایی آدرنال هورمون

بیماری گریوز: غدد تیروئید پر کار

آرتریت واکنشی: التهاب مفاصل، مجرای خروجی مثانه، و چشم و ممکن است زخم بر روی پوست و غشای مخاطی دیده شود.

سندرم شوگرن : غدد که تولید اشک و بزاق می شود از بین می رود و باعث خشکی چشم و دهان می شود ممکن است بر کلیه ها و ریه نیز تاثیر گذارد.

دیابت نوع ۱: تخریب سلول های مسئول تولید انسولین در لوزالمعده

چه عواملی باعث حمله سیستم ایمنی بدن به سلول های سالم است؟

علت بیماری خود ایمنی ناشناخته است. تئوری های مختلفی درباره اینکه چه چیزی باعث بیماری های خود ایمنی می شوند وجود دارند از جمله :
• باکتریایی و یا ویروس
• داروها
• محرک های شیمیایی
• محرک های محیطی
همچنین، شما ممکن است بیشتر مستعد ابتلا به یک بیماری خود ایمنی شوید اگر یکی از اعضای خانواده شما به آن مبتلا باشد.

۱۰ علامت خطر بیماری های خود ایمنی

اگر فکر می کنید که بیماری خود ایمنی دارید، لازم است که علایم خطر را بشناسید. در ادامه به برخی از علایم این بیماری اشاره شده است.

۱ – کاهش وزن سریع و بدون دلیل: اولین علامت مشکل است اگرچه خیلی ها دوست دارند وزن کم کنند اما کاهش وزن سریع بدون رژیم گرفتن یا ورزش کردن، می تواند علامت مشکل باشد.

۲ – افزایش وزن سریع و بدون دلیل: همانند کاهش وزن افزایش سریع وزن بدون دلیل نیز می تواند نشانه مشکل باشد.

۳ – خشکی دهان یا چشم: مصرف برخی از داروها باعث خشکی دهان می شود. اما اگر خشکی دهان یا چشم بدون دلیل ایجاد شده است بدانید که مشکلی وجود دارد.

۴ – کاهش توانایی در تمرکز: اگر به طور ناگهانی قدرت تمرکزتان را روی کارهای روزمره از دست داده اید، بدانید که شاید مشکلی مانند بیماری خود ایمنی دارید.

۵ – درد مفصل که غیرعادی است: اگر ناگهان دچار درد مفصل شده اید که قبلا نداشته اید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

۶ – جوش های مکرر: جوش های مکرر، نشانه مشکل در بدن است.

۷ – بی حسی دست و پا: بی حسی در قسمت های تحتانی بدن نشان دهنده این است که بدن با خود درگیر است در این شرایط لازم است به پزشک مراجعه کنید.

۸ – احساس خستگی مفرط به مدت طولانی: همه ما دچار خستگی می شویم یا گاهی احساس خستگی مفرط می کنیم. اما هنگامی که این حالت مشکل همه روزهای ماست، شاید به این علت است که بدن همه انرژی خود را صرف مقابله با خود می کند.

۹ – شکم درد بدون دلیل: در صورتی که این درد همراه با تغییر در مدفوع باشد، احتمال مشکل بیماری خود ایمنی وجود دارد.

۱۰ – ریزش مو: اگر ریزش مو علت خاصی نداشته باشد یا با علایم ذکر شده همراه باشد می تواند علامت بیماری خود ایمنی باشد.

لازم است بیماری خود ایمنی و علایم خطر آن را بشناسید. از آن جا که افراد زیادی دچار این بیماری هستند افزایش اطلاع رسانی می تواند در تشخیص و درمان به موقع آن موثر باشد.

چگونه بیماری های خود ایمنی تشخیص داده می شود ؟

به طور معمول، سیستم ایمنی بدن شما آنتی بادی هایی(پروتئین های هستند که توانایی تشخیص و از بین بردن مواد خاص را دارند ) تولید کرده که  در مقابل مهاجمان مضر از بدن دفاع می کنند .
این مهاجمان عبارتند از:
ویروس ها
باکتری ها
انگل ها
قارچ ها
هنگامی که شما به یک بیماری خود ایمنی مبتلا می شوید، بدن شما تولید آنتی بادی در برابر برخی از بافت های بدن تان را می کند تشخیص یک بیماری خود ایمنی شامل شناسایی آنتی بادی است که بدن شما تولید می کند.

آزمایشات زیر برای تشخیص یک بیماری خود ایمنی استفاده می شود

• آزمایش اتوآنتی بادی: هر یک از آزمایشات مختلفی که برای تشخیص نوع آنتی بادی های خاص در بافت بدن است.

• تست آنتی بادی ضد هسته: یک نوع از آزمون اتوآنتی بادی که به نظر می رسد برای آنتی بادی هایی است که به هسته سلول در بدن شما حمله می کنند.

• شمارش کامل خون: اقدامات  که در آن تعداد سلولهای قرمز و سفید در خون شما اندازه گیری می شود، زمانی که سیستم ایمنی شما  به طور فعال و در مبارزه با چیزی است این اعداد از نرمال بیشتر هستند.

• پروتئین واکنشیCRP : CRP بالا نشانه ای از التهاب در سراسر بدن شما است.

• سرعت رسوب گلبول قرمز: این آزمون به طور غیر مستقیم نشان دهنده ی میزان التهاب در بدن شما است.

چگونه بیماری خود ایمنی درمان می شود

بیماری های خود ایمنی بیماری های مزمن هستند که تا کنون هیچ درمانی ندارند. درمان این وضعیت شامل تلاش برای کنترل روند بیماری و کاهش علائم، به خصوص درهنگاه اوج علائم است. در زیر یک لیست از چیزهایی که شما می توانید برای کاهش علائم یک بیماری خود ایمنی رعایت کنید اشاره می شود :
• داشتن  یک رژیم غذایی متعادل و سالم
• به طور منظم فعالیت بدنی داشته باشید.
• استراحت کافی
• مکمل های ویتامین
• کاهش استرس
• قرار گرفتن در معرض نور خورشید محدود
• جلوگیری از هر گونه محرک شناخته شده

مداخلات پزشکی عبارتند از:

• درمان جایگزینی هورمون، در صورت لزوم
• انتقال خون، خون را تحت تاثیر قرار می دهند.
• داروهای ضد تورمی اگر مفاصل را تحت تاثیر قرار داده باشد.
• داروهای ضد درد
• دارو های سرکوب کننده ایمنی
• درمان های فیزیکی

درمان های جایگزین زیر برای کمک به برخی از افراد پیشنهاد شده

• گیاهان
• درمان کایروپراکتیک
• طب سوزنی
• هیپنوتیزم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *