آشنایی با بیماری خطرناک مننژیت

مننژیت

آیا میدانید بیماری مننژیت چیست ؟ آیا میدانید چگونه درمان میشود؟ اگر پاسخ این سوالات را نمیدانید برای دستیابی به پاسخ این بخش را بخوانید.

مننژیت یک التهاب غشاء(مننژ) در اطراف مغز و نخاع است.
تورم همراه با مننژیت اغلب باعث بروز علائم و نشانه های این بیماری می شود که شامل سردرد، تب و سفتی گردن است.
اغلب موارد مننژیت توسط یک عفونت ویروسی ایجاد می شود، اما عفونت های باکتریایی و قارچی نیز می تواند به مننژیت منجر شود. بسته به علت عفونت، مننژیت حداکثر تا چند هفته بهبود می یابد و یا اینکه می تواند به صورت یک وضعیت اضطراری تهدید کننده حیات فرد باشد که در این حالت نیاز به درمان فوری با آنتی بیوتیک دارد.
اگر شما گمان می کنید که خود یا کسی از افراد خانواده شما در معرض مننژیت می باشد، به دنبال مراقبت های پزشکی باشید زیرا درمان زودرس مننژیت باکتریایی می تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.

علل بیماری مننژیت:

-باکتری

-ویروس

-قارچ

-تحریکات شیمیایی

-حساسیت به دارو

-سرطان ها

-آسیب جسمی

علائم بیماری مننژیت:

نشانه های که ممکن است در افراد بالاتر از ۲ سال بروز کنند:

-تب و لرز

-تغییرات ذهنی

-تهوع و استفراغ

-حساسیت به نور

-سردرد شدید

-سفتی گردن

-بی قراری

-برآمدگی استخوان جمجمه

-کاهش هوشیاری

-تحریک پذیری کودکان

-تنفس سریع

-قوس سر و گردن به عقب

نشانه های بیماری در نوزادان:

نوزادان و شیرخواران ممکن است علائم و نشانه های سردرد و سفتی گردن را نداشته باشند. در عوض، نشانه های مننژیت در این گروه سنی ممکن است شامل:
• تب شدید
• گریه ثابت
• خواب آلودگی مفرط و تحریک پذیری
• عدم فعالیت و یا کندی
• تغذیه ضعیف
• برآمدگی در نقطه نرم در بالای سر نوزاد (فونتانل)
• سفتی در بدن و گردن نوزاد
نوزادان مبتلا به مننژیت ممکن است مشکل آرام شوند و حتی ممکن است گریه شدیدتری در زمانی که بلندشان می کنند داشته باشند.

مننژیت باکتریایی:

مننژیت حاد باکتریایی معمولا هنگامی رخ می دهد که باکتری وارد جریان خون شده و به مغز یا نخاع برسد اما گاهی باکتری ها به طور مستقیم به مننژ حمله می کنند، پس از یک عفونت گوش، عفونت سینوس ها، شکستگی جمجمه یا به ندرت پس از اعمال جراحی این بیماری بروز می یابد.

تعدادی از باکتری ها می توانند مننژیت حاد باکتریایی را بوجود آورند. شایع ترین آن ها عبارتند از:
• استرپتوکوک پنومونیه(پنوموکوک) این باکتری شایع ترین علت مننژیت باکتریایی در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان در ایالات متحده آمریکا است. این بیماری بیشتر باعث عفونت ذات الریه یا گوش یا سینوس ها می شود، یک واکسن برای کمک به کاهش وقوع این عفونت وجود دارد.

• نایسریا مننژیتیدیس(مننگوکوک) این باکتری یکی دیگر از علل منجر به مننژیت باکتریایی است .مننژیت مننگوکوکی معمولا هنگامی رخ می دهد که باکتری ها از عفونت دستگاه تنفسی فوقانی وارد جریان خون فرد می شوند. این عفونت بسیار مسری است و بیشتر نوجوانان و بزرگسالان جوان را تحت تاثیر قرار می دهد و ممکن است بیماری های همه گیر محلی در خوابگاه دانشگاه، مدارس شبانه روزی و پایگاه های نظامی بوجود بیاورد. یک واکسن برای کمک به کاهش وقوع این عفونت وجود دارد.

• هموفیلوس آنفولانزا(هموفیلوس) هموفیلوس آنفلوآنزا نوع B معمولا علت اصلی مننژیت باکتریایی در کودکان است. اما واکسن های جدید HIB  که در دسترس اند به عنوان بخشی از برنامه ایمن سازی دوران کودکی معمول شده اند(در ایالات متحده ) که تا حد زیادی تعداد ابتلا به این نوع از مننژیت را کاهش می دهند.

• لیستریا مونوسیتوژنز(لیستریا) این باکتری ها را می توان در پنیر نرم، هات داگ و گوشت قرمزیافت. خوشبختانه اکثر افراد سالم در معرض لیستر بیمار نمی شوند، اگر چه زنان باردار، نوزادان، افراد مسن و افراد با سیستم ایمنی ضعیف مستعد ابتلا هستند. لیستریا می تواند از سد جفت عبورکرده وعفونت در اواخر بارداری ایجاد کند که باعث مرگ جنین یا مرگ در مدت کوتاهی بعد از تولد می شود. افراد با سیستم ایمنی ضعیف با توجه به اثر بیماری یا داروها آسیب پذیرتر هستند.

مننژیت ویروسی :

خفیف تر است و غالبا بیشتر از مننژیت باکتریایی رخ می دهد. این نوع، ناشی از عفونت روده ای می باشد. معمولا در اواخر تابستان و اوایل پاییز ایجاد می شود. غالبا بچه های کمتر از پنج سال و بزرگسالان زیر ۳۰ سال را دچار می کند. علائم این نوع مننژیت در نوزادان و بزرگسالان با هم تفاوت دارد.

علائم در نوزادان شامل تب، تحریک پذیری، بد غذایی و سخت بیدار شدن است
علائم در بزرگسالان شامل تب بالا، سردرد شدید، سفتی گردن، حساسیت به نور، خواب آلودگی و یا مشکل در بیدار شدن، تهوع و استفراغ، و کاهش اشتها است.
علائم این نوع مننژیت معمولا ۷ تا ۱۰ روز طول می کشد.

مننژیت مزمن:

فرم مزمن مننژیت زمانی رخ می دهد که این موجودات به آهستگی به غشاء و مایع اطراف مغز حمله می کنند. اگر چه مننژیت حاد حمله به طور ناگهانی است ولی در مننژیت مزمن حدود دو هفته یا بیشتر این بیماری ایجاد می شود، با این وجود علائم و نشانه های مننژیت مزمن( سردرد، تب، استفراغ ..) شبیه به مننژیت حاد است.

مننژیت قارچی :

علائم این مننژیت بسیار شبیه به انواع دیگر مننژیت می باشد. به هر حال، این علائم به تدریج ظاهر می شوند. علائم مشترک شامل سردرد، تب، تهوع و سفتی گردن می باشد. علائم اختصاصی این نوع مننژیت عبارتند از: عدم دوست داشتن نور، تغییر در وضعیت ذهنی، گیجی، توهم و تغییرات شخصیتی.

افراد در معرض خطر:

حدود ۱۰ درصد بیماران، می میرند. در موارد غیر کشنده، افراد دچار آسیب مغزی، از دست دادن اندام و یا ناشنوایی می گردند.
همه افراد می توانند به این بیماری مبتلا شوند.
نوزادان کمتر از یک ماه به علت اینکه هنوز سیستم ایمنی بدنشان ضعیف است، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.
افرادی که در تماس با بیمار دچار مننژیت ویروسی می باشند، شانس زیادی برای مبتلا شدن به این عفونت را دارند، اما بیماری آنها شبیه عوارض مننژیت نمی باشد

مننژیت در کودکان

مننژیت در بچه های ۲ تا ۳ ماهه را مننژیت نوزادی می نامند. مننژیت در نوزادان چه با عامل ویروس و یا باکتری خطرناک است. اما در بچه های بزرگتر مننژیت ویروسی خفیف تر است و معمولا طی ۱۰ روز خود به خود بهبود پید می کند. مننژیت باکتریایی معمولا شدیدتر است و می تواند مساله جدی به حساب آید.
اکثر ویروسهایی که در بچه ها سبب مننژیت می شوند ا زگروه انتروویروسها هستند.
بطور مثال ویروسی (بنام کوکساکی) که در بیماریهای پشت دست، پا و دهان دیده می شود و می تواند عامل مننژیت باشد، انتروویروس است. از ویروسهای دیگر، هرپس سیمپلکس (عامل بیماری تب خال و سرماخوردگی های شدید و حاد) را می توان نام برد. از باکتریهای عامل مننژیت هم می توان استرپتوکوک بتا همولیتیک (GBS) و هموفیلوس آنفولانزا تیپ B را نام برد.

کودکان چگونه به مننژیت مبتلا می شوند؟

توضیح ساده ای برای اینکه چرا یک کودک به مننژیت مبتلا می شود در حالیکه کودک دیگری مبتلا نمی شود نمی توان داد. باکتری عامل مننژیت در دهان و حلق اکثر کودکان و بزرگسالان سالم، دیده می شود بدون اینکه مشکلی ایجاد کند. کودکان با نقص ایمنی، بیماری گلبول داسی شکل و آسیبهای جدی به سر، بیشتر از بقیه در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند؛ اگر چه هر کسی ممکن است به مننژیت مبتلا شود.
خوشبختانه مننژیت از نظر واگیری و سرایت مثل آنفولانزا نیست. اگر فرزند شما مننژیت دارد فقط کسانیکه با او ارتباط نزدیکی دارند باید مواظب باشند و این مسائل را رعایت کنند: از بوسیدن او پرهیز کنند، وسایل و اسباب غذا خوردن و آشامیدنی مشترک نداشته باشند، تمام افراد خانواده دستها را بخوبی شستشو دهند. اگر فرزندتان مننژیت باکتریال دارد احتمالا پزشک به افراد خانواده پیشنهاد می کند یک دوره آنتی بیوتیک جهت پیشگیری از مننژیت استفاده کنند.

آیا مننژیت در کودکان قابل پیشگیری است؟

نه بطور صد در صد، اما تا حدی می توان از ابتلا پیشگیری کرد. مهمترین کاری که می توانید انجام دهید این است که کودکانتان را بر علیه این بیماری واکسینه کنید.
البته در ایران واکسن بر علیه مننژیت جزو برنامه واکسیناسیون کشوری نیست اما در برخی از کشورها واکسن هموفیلوس آنفولانزا تیپ B یا بیماری Hib در برنامه رایج واکسیناسیون وجود دارد و مننژیت کودکی را بطور چشمگیری کاهش داده است. این واکسن در ۲ و ۴ و ۶ ماهگی زده می شود و دوز آخر آن نیز پیش از ۱۸-۱۲ ماهگی زده می شود.
واکسن دیگری نیز بر علیه نوع دیگری از مننژیت که شدیدا کشنده است و عامل آن باکتری پنوموکوک است، وجود دارد.
واکسن دیگری نیز بر علیه باکتری نایسریا مننژیتایدیس وجود دارد که عامل شایع دیگری در بروز مننژیت است. این واکسن معمولا برای بچه های ۱۲-۱۱ سال استفاده می شود، اما برای بچه های کوچکتر که احتمال برخورد و خطر ابتلا با این باکتری را دارند و یا در موارد شیوع بیماری هم قابل استفاده است.

مننژیت را با سرماخوردگی اشتباه نگیرید

برای پیشگیری از اشتباه در تشخیص این بیماری از سرماخوردگی، توجه به مدت زمان بروز علایم و شدت سردرد بیمار ضروری است. چنانچه کاهش هوشیاری و تشنج حاصل از ابتلا به مننژیت فرصت کمی را برای تشخیص این بیماری ایجاد کند فرد حداکثر تا ۲ روز پس از شروع علایم باید به پزشک مراجعه کند.

عوامل خطر برای ابتلا به مننژیت عبارتند از:

• انجام ندادن واکسیناسیون: اگر برای شما یا فرزند شما برنامه واکسیناسیون در دوران کودکی تکمیل نشده، خطر ابتلا به مننژیت بالاتر است.

• سن : اغلب موارد مننژیت ویروسی در کودکان کمتر از سن۵ سالگی رخ می دهد. مننژیت باکتریایی معمولا افراد زیر ۲۰ سال را تحت تاثیر قرار می دهد، به خصوص کسانی که در جامعه زندگی می کنند. زندگی در یک محیط اجتماعی، دانشجویانی که در خوابگاه زندگی می کنند، پرسنل در پایگاه های نظامی و کودکان در مدارس شبانه روزی احتمال خطر بالاتر بوده و بیشتر در معرض خطر مننژیت مننگوکوکی می باشند زیرا این باکتری ها تنفسی هستند و تمایل به گسترش سریع در هر جایی که گروه های بزرگ جمع می شوند دارند.
• بارداری: اگر باردار هستید عفونت ناشی از باکتری لیستریا، ممکن است به مننژیت تبدیل شود و در معرض خطر ابتلا به لیستریوز باشید. اگر شما مبتلا به لیستریوز شوید، نوزاد متولد نشده شما نیز در معرض خطر است.

• به خطر افتادن سیستم ایمنی بدن: عواملی که ممکن است سیستم ایمنی بدن شما را به خطر اندازند از جمله ایدز، اعتیاد به الکل، دیابت و استفاده از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی، شما را بیشتر مستعد ابتلا به مننژیت می کند. حذف طحال که بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن شما را تشکیل می دهد نیز ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهد.

مننژیت به طور معمول از عفونت های واگیر دار به وجود می آید .باکتری ها یا ویروس ها که می تواند موجب مننژیت شوند از طریق سرفه، عطسه، بوسیدن، یا ظروف غذا خوردن، مسواک یا سیگار گسترش می یابد، شما نیز در معرض خطر هستید اگر با کسی که به این بیماری مبتلاست کار یا زندگی می کنید.

راه های تشخیص:

-کشیدن مایع مغزی نخاعی

-آزمایش خون

-عکسبرداری قفسه سینه

-سی تی اسکن سر

-رنگ آمیزی خاص

پیشگیری:

– تزریق واکسن هموفیلیس نوع  B در کودکان جلوی یک نوع از مننژیت را می گیرد.

– واکسن کونژوگه پنوموکوک : در حال حاضر در دوران کودکی ایمن سازی می کند و در پیشگیری از مننژیت پنوموکوکی موثر است.

– کارگران خانه و دیگران در تماس با بیماران مبتلا به مننژیت مننگوکوکی، برای جلوگیری از عفونی شدن، باید آنتی بیوتیک دریافت کنند.

– استراحت کافی کنید.

– در تماس با افراد آلوده نباشید.

–  گوشت ها را کاملا بپزید و از مصرف پنیر ساخته شده از شیر غیراستریلیزه اجتناب کنید.

– دست های خود را پس از دستشویی، تعویض پوشک، سرفه و پاک کردن بینی کاملا بشویید.

– دستگیره های درب را با آب و صابون بشویید و ضدعفونی کنید.

– از بوسیدن و به اشترک گذاشتن لیوان، قاشق، چنگال، بشقاب و ماتیک با افراد آلوده خودداری کنید.

– از گزش پشه و حشرات دیگر که می تواند حامل بیماری باشد، اجتناب کنید.

– موش ها را از محل زندگیتان دور کنید.

درمان:

-برای مننژیت باکتریایی، آنتی بیوتیک تجویز می شود. نوع آنتی بیوتیک بستگی به باکتری دارد که باعث عفونت شده است.

-بیماران مبتلا به مننژیت ویروسی، به خودی خود، بعد از  ۷ تا ۱۰ روز بهبود می یابند.

-بیماران مبتلا به مننژیت قارچی، داروهای ضد قارچ با دوز بالا دریافت می کنند.

-افراد با سیستم ایمنی ضعیف، مانند: بیماران ایدزی، دیابتی و یا سرطانی، غالبا نیاز به درمان طولانی تری دارند.

-دیگر داروها و مایعات داخل وریدی درمان کننده علائمی همچون: ورم مغز، شوک و تشنج می باشد.

-برخی از بیماران بر اساس شدت بیماری و نیاز به داروها، باید در بیمارستان بستری شوند.

عوارض:

-آسیب های مغزی

-تجمع مایع بین جمجمه و مغز

-کاهش شنوایی

-هیدروسفالی

-تشنج

واکسن مننگوکوک برای افراد زیر توصیه می شود:

– نوجوانان در سنین ۱۱ تا ۱۲ سال و نوجوانان در سن ۱۵ سال که هنوز واکسن نزده اند.

– تمام دانشجویان سال اول که در خوابگاه زندگی می کنند و هنوز واکسینه نشده اند.

– کودکان دارای دو سال و بیشتر که طحال ندارند و یا دارای مشکلات سیستم ایمنی هستند.

– افرادی که به کشورهایی که در آنها، مننژیت مننگوکوک شایع است، سفر می کنند.

– در برخی جوامع که شیوع این مننژیت زیاد است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *