بیماری روماتیسم ستون فقرات را بشناسید!

روماتیسم ستون فقرات

روماتیستم ستون فقرات یک بیماری است که تمام مفاصل مربوط به ستون فقرات را درگیر میکند و باعث درد در مفاصل میشود. جهت آگاهی این بخش را بخوانید.

هر وقت کسی از کمردرد شکایت می‌کند، در تشخیص ابتدایی به او می‌گویند احتمالا دیسک کمر دارد، اما کمتر کسی در مواجهه با چنین دردی حدس می‌زند که مبتلا به یک بیماری ژنتیک با

عنوان روماتیسم ستون فقرات است.

روماتیسم ستون فقرات یا A.S یک بیماری دردناک و پیش‌رونده است که مفاصل ستون ‌فقرات را درگیر می‌کند. این بیماری ممکن است سایر مفاصل را نیز درگیر کند و روی سایر اندام‌ها، به‌ویژه

چشم‌، ریه، روده و قلب اثر بگذارد.

چند نکته مهم و کلیدی در تشخیص و افتراق این بیماری از سایر انواع کمردرد به‌ویژه دیسک کمر وجود دارد. این بیماری صرفا جنبه ژنتیک دارد و در بیش از ۹۰ درصد مبتلایان، وجود ژن عامل

بیماری (ژن B27) به اثبات رسیده است و بر خلاف دیسک کمر، درد مبتلایان با فعالیت بهبود می‌یابد و با استراحت شدت پیدا می‌کند.

مشخصه اصلی بیماری، چسبیده شدن ستون مهره هاست که حرکات بیمار را به تمام جهات کاهش می‌دهد، این بیماری بیشتر در افراد جوان و در دهه دوم و سوم زندگی دیده می‌شود و در

مردان سه برابر زنان دیده می‌شود و احتمال بروز بیماری بعد از ۵۰ سالگی بسیار کم است.

فعال شدن بیماری تحت تاثیر عفونت روده‌ای

اگرچه این بیماری یکی از بیماری‌هایی است که ژنتیک در آن بسیار دخالت دارد، اما این که چرا بیماری به وجود می‌آید، هنوز مشخص نیست.

در سه بیماری پسوریازیس، لوپوس و AS ، ژنتیک نقش بسیار مهمی دارد، نوع خاصی از عفونت گوارشی (کلبسیلا) در فعال شدن و پیشرفت بیماری نقش بسیار مهم دارد‌. به بیان دیگر، در

صورت وجود زمینه ژنتیک این بیماری، با ابتلا به عفونت‌ روده‌ای خاصی که معمولا در دوران جوانی اتفاق می‌افتد، بیماری AS بروز می‌کند.

روماتیسم ستون فقرات بیماری گمراه‌کننده

بیماری AS گرچه زمینه ژنتیک دارد، اما ممکن است حتی در بستگان برخی بیماران به طور کامل بروز نکند و فقط علائم خفیفی را بروز دهد.

بیماری در همه افراد با دردهای ستون مهره‌ای بروز پیدا نمی‌کند، بلکه گاه با دردهایی در کف پاشنه، بین دو کتف و قسمت جلوی سینه بروز می‌کند و حتی با خار پاشنه و بیماری‌های قلبی

اشتباه گرفته می‌شود.

این‌طور نیست که اگر ژن بیماری در شخصی وجود داشته باشد،وی به این بیماری مبتلا شود؛ بلکه خیلی از افراد ژن را دارند، ولی مبتلا نمی‌شوند‌. وجود ژن B27 احتمال ابتلا به بیماری را تا ۲۰

درصد افزایش می‌دهد .بیماری AS در برخی افراد با درد خفیف در مفاصل کمری بروز می‌کند و در موارد حاد بیماری به‌ویژه در کسانی که سیگار می‌کشند با علائم التهابی شدید ظاهر می‌شود

علت بروز این بیماری چیست؟

علت اینکه چرا این بیماری به وجود می آید، هنوز مشخص نیست اما AS یکی از بیماری هایی است که ژنتیک در آن بسیار دخالت دارد. ما سه بیماری در زمینه روماتولوژی داریم که عامل ژن در

آن بسیار قوی است: پسوریازیس، لوپوس و همین AS که زمینه فامیلی دارد و با ژن خاصی به نام B۲۷ همراهی قوی دارد، به طوری که بیش از ۹۰ درصد بیماران AS دارای این ژن هستند، گرچه

برخی مواقع در AS ثانویه یعنی ASای که ثانویه به بیماری ها به خصوص بیماری های روده ای ظاهر می شود، ممکن است این ژن نقش کم رنگ تری داشته باشد ولی در غالب موارد AS زمینه

ژنتیکی دارد. حتی در بستگان این بیماران ممکن است AS به طور کامل بروز نکند اما علایم خفیفی را از AS در آنها پیدا کنیم. به عنوان مثال به جای اینکه این افراد دردهای ستون مهره ای پیدا

کنند دردهایی در کف پاشنه، دردهایی بین دو کتف و قسمت جلوی سینه دارند که گاهی اوقات می تواند طولانی مدت باشد، به طوری که کاملا برای پزشکان گمراه کننده است تا اینکه متوجه

زمینه فامیلی آنها بشویم و بدانیم که این افراد در بستگان شان بیماری AS دارند و این علایم غیرعادی، علایم ثانویه AS است، البته این طور نیست که اگر ژن وجود داشته باشد، فرد حتما به این

بیماری مبتلا شود. خیلی از افراد ژن را دارند ولی مبتلا نیستند. شیوع B۲۷ بر اساس زمینه ژنتیکی جامعه بسیار متفاوت است ولی چیزی حدود ۲ درصد افراد جامعه ممکن است این ژن را

داشته باشند ولی همه آنها به AS مبتلا نمی شوند اما خطر ابتلا در این افراد بالاتر از دیگر افرادی است که این ژن را ندارند. علاوه بر این علت دیگری برای بیماری مطرح شده است و آن هم

عفونت است.

عفونت خاصی به نام کلبسیلا در ایجاد این بیماری دخیل دانسته شده است که این میکروب به خصوص از راه دستگاه گوارش وارد بدن می شود و ممکن است به دلیل شباهت اش با ساختمان

های مفاصل و ستون مهره، علایم واکنش بدن نسبت به این میکروب را در ستون مهره ها و مفاصل پیدا کنیم. پس در یک زمینه ژنتیکی مشخص که B۲۷ است فرد دچار عفونت های خاصی می

شود و این عفونت خاص به ایجاد بیماری AS در این افراد منجر می شود. به همین دلیل هم است که بیشتر افراد علایم خود را در دهه دوم و سوم زندگی شان نشان می دهند چون به هر حال

یک بار با این میکروب تماس داشته اند و بیماری در این مدت بروز می کند و به همین دلیل است که هر چه سن بالاتر می رود شیوع AS کمتر می شود.

علایم بیماری

علایم بیماری بر اساس سن و جنس می تواند بسیار متغیر باشد. افرادی که کاملا علایم مشخص بیماری را دارند که معمولا مردان دهه دو و سه هستند، با دردهای ستون مهره مراجعه می

کنند. دردهای ستون مهره تا مدت ها با دیسک کمر اشتباه گرفته می شد و غالب بیماران ام آرآی و حتی عمل جراحی دیسک کمر را انجام می دادند. همان طور که می دانید نتیجه ام آرآی

در۳۰درصد موارد مثبت کاذب می شود، یعنی حتی افرادی که تا به امروز کمردرد را تجربه نکردند و الان هم کمردرد ندارند اگر ام آرآی انجام دهند در یک سوم آنها دیسک های ظریفی دیده می

شود اما برخلاف دیسک، درد بیماران مبتلا به AS حالت التهابی دارد. درد دیسک معمولا با استراحت بهتر می شود ولی درد بیماران روماتیسم ستون فقرات با استراحت بدتر می شود و صبح ها

با سفتی صبحگاهی بلند می شوند که این کاملا برخلاف دیسک است، البته سفتی صبحگاهی در افرادی که قوس کمرشان زیاد است و یا افرادی که بستر مناسبی ندارند نیز دیده می شود

ولی این سفتی صبحگاهی خیلی کوتاه مدت است و سفتی فرد بعد از یک تا دو دقیقه بعد از بیدار شدن از بین می رود ولی در بیماران مبتلا به روماتیسم ستون فقرات سفتی صبحگاهی بسیار

طولانی مدت است و معمولا بیش از یک ساعت طول می کشد.

پس علامت عمده این بیماری دردهای ستون مهره ای است که حالت التهابی دارد و با استراحت بدتر و با فعالیت، به تدریج بهتر می شود. گاهی اوقات بیماران دچار دردهایی در قسمت های

تحتانی ستون مهره و به خصوص در ناحیه باسن می شوند. این دردها ممکن است اوایل متناوب باشد. این محل، محل مفاصل ساکروایلیاک است که در این بیماری تقریبا در تمامی موارد درگیر

می شود. در اوایل دردها حالت متناوب دارد، به طوری که مدتی این باسن و مدت دیگر باسن بعدی درد دارد و بعد از مدت دیگری ممکن است دردها ثابت باقی بمانند. این دردها هم حالت

التهابی دارد، یعنی صبح ها بعد از استراحت بیشتر است و با فعالیت به تدریج بهتر می شود. اگر بخواهیم از دردهای ستون مهره غیرعادی نام ببریم که به خصوص در خانم ها و در افراد جوان تر

دیده می شود، دردهای بین دو کتفی است که مدت های طولانی باقی می ماند. البته شاید مهم ترین علت دردهای بین دو کتف، علل عضلانی باشد ولی درد این یبماران شب ها شدت پیدا

کرده و صبح ها کاهش پیدا می کند.

گاهی اوقات بیماران دچار دردهایی در قسمت جلوی سینه به خصوص روی استخوان جناق و اطراف آن می شوند که این دردها معمولا مدت ها توسط متخصصان قلب مورد بررسی قرار می گیرند

و در نهایت علت آن را دردهای عضلانی عنوان می کنند، در حالی که ممکن است این دردها شروع بیماری روماتیسم ستون فقرات باشد. از علایم دیگری که در این بیماران دیده می شود درگیری

محل اتصال لیگامان ها و تاندون ها به استخوان است، به خصوص اینکه این بیماران دچار دردهایی در ناحیه زیر و پشت پاشنه می شوند که ممکن است مدت ها با خار پاشنه اشتباه گرفته

شود. گاهی اوقات محل اتصال تاندون ها در اطراف زانو و شانه ممکن است درگیر شود و از لحاظ تشخیصی سردرگمی ایجاد کند. از علایم دیگر این بیماری درگیری های مفصلی است که در بچه

ها و خانم ها می تواند اولین علامت باشد بدون اینکه ستون مهره درگیر شده باشد. در پا مفاصل معمولا متورم می شوند، گرم می شوند و باد می کنند و با روماتیسم های دیگر اشتباه گرفته

می شوند، به خصوص اگر ستون مهره ها درگیر نباشد.

از علایم دیگر این بیماری درگیری های چشمی است که ممکن است سال ها قبل از بروز روماتیسم و یا بعد از بروز آن خود را نشان دهد که به قرمزی یکطرفه چشم همراه با تاری دید منجر می

شود، البته خوشبختانه کمتر عوارض چشمی مزمن مانند چسبندگی در این بیماران دیده می شود ولی این حملات می تواند به صورت تکرارشونده تا مدت ها ادامه پیدا کند. ندرتا بیماری دارای

عوارضی در ریه، قلب و دستگاه گوارش است که البته زیاد شایع نیست ولی در بیماران می توان مشاهده کرد.

تشخیص درست بیماری

افرادی که با نشانه‌های احتمالی بیماری مواجه اند یعنی هنگام استراحت با درد کمر دست و پنجه نرم می‌کنند و دردشان با فعالیت روزانه تسکین می‌یابد یا با دردهای عضلانی ناشناخته در

ناحیه پاشنه پا، میان دو کتف و جناغ سینه مواجه‌اند، باید به متخصص روماتولوژیست با تاکید به بررسی زمینه فامیلی بیماری مراجعه کنند.

گاهی بیماری با عوارض چشمی از جمله درد چشم و تاری ضعیف دید همراه است که البته با درمان ساده مرتفع می‌شود‌. بی‌شک آزمایش تخصصی، ام‌آر‌آی و عکسبرداری از مفاصل به

تشخیص قطعی بیماری کمک شایانی خواهد کرد.

هرچه سریع‌تر، درمان را آغاز کنید

از آنجا که روماتیسم ستون فقرات جنبه ژنتیک دارد، پیشگیری از آن ممکن نیست و مهم‌ترین اقدام در صورت بروز نشانه احتمالی بیماری به‌ویژه با وجود زمینه خانوادگی، مراجعه سریع به متخصص

روماتولوژی است تا بتوان با شروع سریع اقدامات درمانی از بروز عوارض شدید بیماری جلوگیری کرد.

مراجعه سریع به پزشک، جلوگیری از پیشرفت‌ بیماری و گرفتن آموزش‌های لازم بسیار مهم است تا عوارض بیماری به صورت زمینگیر شدن بروز نیابد. اگر بیماری به سرعت تشخیص داده و درمان

مناسب برای آن آغاز نشود، به‌تدریج منجر به چسبیدن ستون مهره‌ها می‌شود و حرکات آنها را با مشکل مواجه می‌کند‌. با پیشرفت بیماری، به‌تدریج قسمت‌های فوقانی‌تر و حتی گردن گرفتار

می‌شود، به‌طوری که بیماران مبتلا نخواهند توانست حتی گردن‌ را بالا بیاورند‌.

برای درمان این بیماری روماتیسمی، داروهای ضد‌التهابی تجویز می‌شود‌. به‌علاوه درمان‌های مکمل دیگری هم پیشنهاد می‌شود که در کاهش درگیری ستون مهره‌ها‌، مفاصل و چشم بیماران

موثر است. نقش آموزش در این بیماران بسیار مهم است، چراکه اگر به آنها آموزش داده شود و به آنها برای جلوگیری از پیشرفت ناهنجاری‌های ستون فقرات توصیه شود، زندگی بسیار

مناسب‌تری خواهند داشت. بی‌شک برای افزایش آگاهی نسبت به این بیماری، عضویت در انجمن تخصصی بیماران مبتلا به AS بسیار مفید خواهد بود.

یعنی می شود با آنتی بیوتیک، این بیماری را درمان کرد؟

نه! این طور نیست که شما بتوانید جلوی بیماری را با درمان آنتی بیوتیکی بگیرید. همان طور که گفتم عفونت نقشی در بروز بیماری AS دارد اما تنها عامل تعیین کننده نیست. اینکه چرا بعضی

دچار این بیماری می شوند و برخی دیگر نمی شوند، هنوز مشخص نیست. امروزه نقشه های ژنتیکی ریزتری را از این بیماری پیدا کرده اند که بعضی از آنها خیلی قوی تر با این بیماری همراهی

دارد و احتمال ابتلا به AS را بیشتر می کند.

با توجه به اینکه این بیماری، ارثی است؛ آیا می توان از آن پیشگیری کرد؟

نه! متاسفانه این بیماری راه پیشگیری ندارد و در افرادی که ژن آن را دارند احتمال بروز وجود دارد و در صورتی که بروز پیدا کند، مراجعه سریع به پزشک و جلوگیری از پیشرفت بیماری و گرفتن

آموزش های لازم بسیار مهم است تا بیماری عوارض خود را به صورت زمین گیر شدن افراد ایجاد نکند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *